కిర్గిజ్ రిపబ్లిక్ రాజధాని బిష్కెక్‌లో ఆగస్టు 31, సెప్టెంబర్ 1 తేదీల్లో జరిగిన 26వ షాంఘై సహకార సంస్థ (ఎస్‌సీవో) శిఖరాగ్ర సదస్సులో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ పాల్గొన్నారు. సంస్థ 25వ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని జరిగిన ఈ సదస్సులో చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్‌పింగ్, రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్, ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్, పాకిస్తాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్‌తో సహా పది సభ్య దేశాల అధినేతలు హాజరయ్యారు. ఉగ్రవాదంపై భారత్ శూన్య సహన విధానాన్ని ప్రధాని మోదీ మరోసారి స్పష్టం చేయగా, పశ్చిమాసియా సంక్షోభ ప్రభావాలపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
- సమూహ ఫొటో సందర్భంగా షీ జిన్‌పింగ్‌తో ప్రధాని మోదీ క్లుప్త కరచాలనం — ఇరు దేశాల మధ్య వ్యక్తిగత దౌత్యానికి అరుదైన సందర్భం
- రష్యా అధ్యక్షుడు పుతిన్‌తో ద్వైపాక్షిక భేటీలో ఉక్రెయిన్ యుద్ధాన్ని మానవత్వం కోసం ముగించాలని పిలుపునిచ్చిన మోదీ, ఇంధన సరఫరాతో సహా భారత్-రష్యా ఆర్థిక సంబంధాల ప్రాధాన్యతను పునరుద్ఘాటన
- ఇరాన్ అధ్యక్షుడు పెజెష్కియాన్‌తో సమావేశంలో యుద్ధం కొనసాగడం తమ ప్రయోజనాలకు విరుద్ధమని, చర్చల మార్గమే మేలని వ్యాఖ్య
- ఉగ్రవాదాన్ని అన్ని రూపాల్లో ఖండిస్తూ, ద్వంద్వ ప్రమాణాలను తిరస్కరిస్తూ బిష్కెక్ డిక్లరేషన్ ఆమోదం
- వాతావరణ మార్పు, ఇంధన సామర్థ్యం, హరిత సాంకేతికత, సమాచార భద్రత, విపత్తు సహాయంపై కొత్త చర్యలకు ఆమోదం
- సదస్సు ముగింపులో తిరిగే అధ్యక్ష బాధ్యతను కిర్గిజ్‌స్థాన్ నుంచి పాకిస్తాన్‌కు అప్పగింత — 2027లో తదుపరి శిఖరాగ్ర సదస్సుకు పాకిస్తాన్ ఆతిథ్యం
బిష్కెక్, సెప్టెంబర్ 1: కిర్గిజ్ అధ్యక్షుడు సదిర్ జపారోవ్ ఆతిథ్యమిచ్చిన ఈ శిఖరాగ్ర సదస్సు 'సుస్థిర శాంతి, అభివృద్ధి, సౌభాగ్యం' అనే ఇతివృత్తంతో సాగింది. సమూహ ఫొటో సందర్భంగా ప్రధాని మోదీ, చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్‌పింగ్‌ల మధ్య చోటుచేసుకున్న క్లుప్త కరచాలనం అందరి దృష్టిని ఆకర్షించింది. ఇటీవలి కాలంలో సరిహద్దు అంశంపై ఇరు దేశాల ప్రత్యేక ప్రతినిధుల మధ్య 25వ దఫా చర్చలు ఫలప్రదంగా ముగియడం, భారత్ 2025లో బ్రిక్స్ సదస్సుకు షీ జిన్‌పింగ్‌ను ఆహ్వానించడం వంటి పరిణామాల నేపథ్యంలో ఈ సమావేశం జరిగింది.
పుతిన్‌తో భేటీ — ఉక్రెయిన్ యుద్ధ విరమణకు పిలుపు
రష్యా అధ్యక్షుడు పుతిన్‌తో ద్వైపాక్షిక చర్చల సందర్భంగా ప్రధాని మోదీ, మానవత్వం కోసం ఉక్రెయిన్ యుద్ధాన్ని ముగించాలని పిలుపునిచ్చారు. అదే సమయంలో ఇంధన సరఫరాతో సహా భారత్-రష్యా ఆర్థిక సంబంధాల ప్రాముఖ్యతను ఆయన మరోసారి నొక్కిచెప్పారు. ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్ కూడా ప్రధాని మోదీతో సమావేశమై, యుద్ధం కొనసాగడం తమ ప్రయోజనాలకు లేదా ప్రాంత ప్రయోజనాలకు మేలు చేయదని, ఒప్పంద మార్గంలోనే ముందుకు సాగాలని తాము భావిస్తున్నామని తెలిపారు.
ఉగ్రవాదంపై గట్టి వైఖరి, బిష్కెక్ డిక్లరేషన్
సదస్సులో ప్రసంగించిన ప్రధాని మోదీ, ఉగ్రవాదంపై భారత్ శూన్య సహన విధానాన్ని పునరుద్ఘాటిస్తూ, ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలోని సంక్షోభం ఆ ప్రాంతానికే పరిమితం కాదని, పశ్చిమాసియా సంఘర్షణ ఇంధన భద్రత, సముద్ర వాణిజ్యం, సరఫరా వ్యవస్థలపై విస్తృత ప్రభావం చూపుతోందని పేర్కొన్నారు. ఉగ్రవాదాన్ని అన్ని రూపాల్లో ఖండిస్తూ, వేర్పాటువాద, తీవ్రవాద సంస్థలపై పోరులో ద్వంద్వ ప్రమాణాలను తిరస్కరిస్తూ సభ్య దేశాలు బిష్కెక్ డిక్లరేషన్‌ను ఆమోదించాయి. అదే సమయంలో వాతావరణ మార్పు, ఇంధన సామర్థ్యం, హరిత సాంకేతికత, సమాచార భద్రత, విపత్తు సహాయ సహకారంపైనా సదస్సు కొత్త చర్యలను ఆమోదించింది. యువ శాస్త్రవేత్తలకు సంబంధించిన కార్యక్రమాల్లో మద్దతు కూడా భారత్ సాధించింది.
2001లో చైనా, రష్యా, కజకిస్తాన్, కిర్గిజిస్తాన్, తజికిస్తాన్, ఉజ్బెకిస్తాన్‌లతో ఏర్పడిన ఎస్‌సీవోలో తర్వాత భారత్, పాకిస్తాన్, ఇరాన్, బెలారస్ చేరాయి. ప్రస్తుతం పది సభ్య దేశాలతో పాటు టర్కీ, సౌదీ అరేబియా, ఖతార్‌తో సహా 15 డైలాగ్ భాగస్వాములు, ఆఫ్గానిస్తాన్, మంగోలియా పరిశీలక దేశాలుగా ఉన్నాయి. ప్రపంచ జీడీపీలో దాదాపు నాలుగో వంతు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో 15 శాతానికి పైగా వాటా ఈ కూటమి సభ్య దేశాలదే. సదస్సు ముగింపులో తిరిగే అధ్యక్ష బాధ్యతను కిర్గిజ్‌స్థాన్ నుంచి పాకిస్తాన్‌కు అప్పగించారు — 2027 వరకు పాకిస్తాన్ సారథ్యం వహించి, తదుపరి శిఖరాగ్ర సదస్సుకు ఆతిథ్యమివ్వనుంది. బిష్కెక్‌కు ముందు ఉజ్బెకిస్తాన్‌లో పర్యటించిన ప్రధాని మోదీ, తాష్కెంట్‌లో అధ్యక్షుడు మీర్జియోయెవ్‌తో చర్చలు జరిపి ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను 'సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం' స్థాయికి పెంచిన సంగతి తెలిసిందే.