దుషాంబే, అక్టోబర్ 20 (ఎక్స్‌ప్రెస్ టుడే): తజికిస్థాన్ రాజధాని దుషాంబేలో మంగళవారం జరిగిన షాంఘై సహకార సంస్థ (ఎస్‌సీఓ) ప్రభుత్వాధినేతల మండలి 25వ సమావేశంలో భారత్ తరఫున పాల్గొన్న రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్, ఉగ్రవాదాన్ని శాంతికి, అభివృద్ధికి అత్యంత తీవ్ర ముప్పుల్లో ఒకటిగా అభివర్ణించారు. దానికి ఎలాంటి సమర్థనా ఉండదని, ఎదుర్కోవడంలో ద్వంద్వ ప్రమాణాలు కూడదని స్పష్టం చేశారు.
ఉగ్రవాదం అమాయకుల ప్రాణాలను బలిగొనడమే కాకుండా పెట్టుబడులు, వాణిజ్యాన్ని దెబ్బతీస్తుందని, సమాజాన్ని తీవ్రవాదం వైపు నెట్టి యువతకు దక్కాల్సిన అవకాశాలను హరిస్తుందని ఆయన అన్నారు. ఉగ్రవాదులకు నిధులు సమకూర్చేవారికి, మద్దతిచ్చేవారికి, ఆశ్రయమిచ్చేవారికి చోటు ఉండకూడదంటూ, ఉగ్రవాద వ్యవస్థ మొత్తాన్ని సమష్టిగా కూల్చివేయాలని పిలుపునిచ్చారు. ఆయన ఈ వ్యాఖ్యలు చేస్తున్నప్పుడు పాకిస్థాన్ ఉప ప్రధాని ఇషాక్ దార్ కూడా సమావేశంలో ఉన్నారు.
యుద్ధానికి యుద్ధం సమాధానం కాదు
ప్రపంచంలో కొనసాగుతున్న ఘర్షణల పరిష్కారానికి చర్చలు, దౌత్యమే మార్గమని భారత్ విశ్వసిస్తుందని రాజ్‌నాథ్ చెప్పారు. యుద్ధానికి యుద్ధం సమాధానం కాదని, అది అంతులేని యుద్ధానికే దారితీస్తుందని వ్యాఖ్యానించారు. ఘర్షణలు, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు వాణిజ్యాన్ని, సరఫరా గొలుసులను దెబ్బతీస్తున్నాయని, ఇంధన, ఆహార భద్రత భారత్‌కు ఆందోళనకరమని పేర్కొన్నారు.
అనుసంధానంపై భారత్ వైఖరి
అనుసంధాన ప్రాజెక్టులు అన్ని దేశాల సార్వభౌమత్వాన్ని, ప్రాదేశిక సమగ్రతను గౌరవిస్తూ సంప్రదింపుల ఆధారంగా సాగాలని, లేకపోతే అవి నిలకడగా ఉండవని ఆయన స్పష్టం చేశారు. అంతర్జాతీయ ఉత్తర–దక్షిణ రవాణా కారిడార్, చాబహార్ ఓడరేవు వంటివి మధ్య ఆసియాను విస్తృత మార్కెట్లతో కలపగలవని ఉదాహరించారు. బిష్కెక్‌లో తీసుకున్న నిర్ణయం ప్రకారం తాష్కెంట్‌లోని యూనివర్సల్ సెంటర్‌ను, దుషాంబేలోని మాదకద్రవ్య నిరోధక కేంద్రాన్ని ఎస్‌సీఓ శాశ్వత సంస్థలుగా మార్చడాన్ని ఆయన స్వాగతించారు.
ద్వైపాక్షిక భేటీలు
సమావేశం పక్కన రాజ్‌నాథ్ సింగ్ తజికిస్థాన్ ప్రధాని కోహిర్ రసూల్జోడా, ఇరాన్ మొదటి ఉపాధ్యక్షుడు మొహమ్మద్ రెజా ఆరెఫ్‌లతో భేటీ అయి ద్వైపాక్షిక సంబంధాలపై చర్చించారు. ప్రతినిధుల బృందాల అధిపతులు ఉమ్మడి ప్రకటనను, 2027 ఎస్‌సీఓ బడ్జెట్‌ను, 2026–2030 కార్యాచరణ ప్రణాళికను ఆమోదించారు.